Voor iedere duizend gebouwen in de gemeente telt Horst aan de Maas afgerond vier rijksmonumenten. Een deel van de in totaal 84 monumenten is in het weekend van 13 september 2025 mogelijk te bezoeken, dan is het Open Monumentendag. In totaal openen zo’n 5500 Nederlandse monumenten die dag hun deuren. Op de site van de Open Monumentendag is te zien dat er in Horst aan de Maas geen activiteiten georganiseerd zijn.
Wat is de waarheid als het gaat over sloopplannen De Krouwel?
Op 2 mei 2023 stuurde de SP Horst aan de Maas een brief naar de gemeente met vragen over sloopplannen met betrekking tot de monumentale boerderij De Krouwel in Sevenum. De SP pleitte en passant voor behoud van het pand. Op 16 mei 23 gaf de toenmalig wethouder Joosten (CDA) antwoord op de brief van de SP. Daaruit bleek de intentie van de gemeente het pand te behouden. Er komt nog wel onderzoek, zo meldt de wethouder, hoe het pand behouden kan blijven. Begin juni 2025 blijkt dat het College van B&W besloten heeft de oudste boerderij van Sevenum, De Krouwel, toch te slopen. Het pand zou niet meer te redden zijn, werd de gemeenteraad medegedeeld. Door een (anonieme) burger werden naar aanleiding van dat besluit mails gestuurd aan het College van B&W en de gemeenteraad, waarin gewezen wordt op gebreken in de besluitvorming. Ook de Erfgoedvereniging Limburg schreef een vergelijkbare brief.
In een mail aan B&W wordt verzocht belangrijke informatie openbaar te maken, waaronder het advies van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit over de Krouwel en allerlei documenten als bijlagen bij de besluitvorming van het college. De gemeenteraad wordt er op gewezen dat er bij de Krouwel geen erfgoedtoets is uitgevoerd, zoals blijkt uit antwoorden op eerdere vragen vanuit de gemeenteraad (zie bijlage). En verder is een zienswijze over borging van agrarisch en landschappelijk erfgoed niet meegenomen bij de vaststelling van het Programma Erfgoed. Tenslotte wordt geconstateerd dat de gemeenteraad geen rol heeft gespeeld in de besluitvorming, omdat het besluit hierover een exclusieve bevoegdheid is van B&W.
De Krouwel is een van de oudste boerderijen van Sevenum en werd door de gemeente gewaardeerd op 10 van de 12 punten, maar deze waardering heeft geen rol gespeeld in de besluitvorming. En archeologisch en bouwhistorisch onderzoek vindt pas plaats na de sloop en speelt dus geen rol de afwegingen voor het nemen van een besluit door B&W. In de communicatie van het college richting raad en inwoners is vooral de slechte staat van het pand gecommuniceerd, terwijl Bureau Stadsbouwers drie serieuze scenario’s met behoud van het pand heeft uitgewerkt. Daardoor is een onvolledig beeld ontstaan over de mogelijkheden.
Tegenstelling
Het College van B&W schrijft in het Programma Erfgoed dat de omgang met erfgoed – zoals boerderij D’n Krouwel – voldoende is geborgd. Maar in het Ontwerp Omgevingsvisie 2040 wordt uitgesproken dat erfgoed in de toekomst beter en structureler verankerd moet worden! En ondertussen kunnen we zien dat in de praktijk een van de oudste boerderijen van Sevenum wordt gesloopt zonder formele toets, zonder raadsbesluit en zonder het wegen van serieuze alternatieven vóór behoud. De anonieme burger vraagt de raad dan ook haar controlerende taak te vervullen en het college aan te spreken op haar onzorgvuldig handelen.
Brief Erfgoedvereniging Heemschut: besluit sloop De Krouwel opschorten!
In een brief aan B&W en de gemeenteraad van Horst aan de Maas (zie bijlage) doet de commissie Limburg van de erfgoedvereniging Bond Heemschut een dringend beroep om de sloop op te schorten en eerst de noodzakelijke zorgvuldige stappen te zetten. De vereniging stelt dat de hoge erfgoedwaarde is genegeerd, er heeft geen formele erfgoedtoets plaatsgevonden, er ontbreken adviezen of ze zijn niet openbaar gemaakt, alternatieven zijn onvoldoende betrokken bij de afwegingen, er bestaat een discrepantie tussen het beleid en de praktijk en volgens de vereniging draagt de gemeente een extra verantwoordelijkheid nu de gemeente met betrekking tot haar erfgoed beheer onder provinciaal toezicht staat.
De Erfgoedvereniging besluit haar brief met de opmerking dat “De Krouwel” symbool staat voor de omgang met het erfgoed in de gemeente. Opschorting van de sloop en een zorgvuldige, transparante heroverweging zijn niet alleen noodzakelijk om waardevol erfgoed te behouden, maar ook om vertrouwen te herstellen en de geloofwaardigheid van ons erfgoed te versterken.
Aantal rijksmonumenten in Horst aan de Maas lager dan in vergelijkbare gemeenten
Horst aan de Maas heeft in totaal 84 rijksmonumenten. Daarmee heeft de gemeente relatief gezien minder rijksmonumenten dan de vijftien gemeenten die qua woningvoorraad en voorzieningen het meest op Horst aan de Maas lijken. Dat blijkt uit gegevens van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, die het AD publiceerde.
Bijlage: antwoord op raadsvragen over De Krouwel en Brief Erfgoedvereniging Heemschut