Voorstel SP voor raadsbreed raadsakkoord lijkt niet haalbaar
Het voorstel van de SP Horst aan de Maas, ingebracht tijdens haar gesprek met de informateurs Stas (Leef/PvdA) en Ronnes (CDA), om te komen tot een raadsbreed akkoord over de inhoud van het beleid voor de komende tijd, lijkt het niet te halen. Dat blijkt uit het verslag van de informateurs (zie bijlage), dat op 31 maart 2026 is gepresenteerd. Het tweetal informateurs sprak de afgelopen anderhalve week in opdracht van het CDA met alle politieke partijen over onder meer de verkiezingsuitslag en de gewenste coalitie. Hoewel er – volgens de informateurs – een brede wens is om te komen tot een breed raadsakkoord, zou door de verschillende partijen anders aangekeken worden tegen zo’n raadsakkoord.
Breed raadsakkoord
“De ‘percepties’ van hoe een breed raadsakkoord er uit moet zijn, verschillen nogal”, aldus de informateurs in hun verslag. De SP gaat uit van een raadsakkoord, dat door de gehele gemeenteraad gedragen wordt. Het bevat het beleid waarover overeenstemming is bereikt en afspraken over hoe om te gaan met delen van het beleid waarover partijen van mening verschillen. Volgens de SP is het raadsakkoord de basis voor de collegesamenstelling en kunnen op basis daarvan profielschetsen worden opgesteld voor de te benoemen wethouders. Leef gaat uit van een raadsakkoord over onderwerpen waar raadsbreed overeenstemming bestaat en de overige zaken worden in een apart coalitieakkoord. BHV en VVD zien een breed raadsakkoord helemaal niet zitten. Omdat de SP aangegeven heeft dat een breed raadsakkoord alleen zin heeft als alle partijen meedoen, concluderen de informateurs dat een door de SP voorgesteld breed raadsakkoord niet haalbaar is. Voor de SP is een tweede optie, dat aan het begin van het formatieproces alle partijen de gelegenheid krijgen input te leveren voor het door de beoogde coalitiepartijen te schrijven coalitieakkoord.
Vierpartijencoalitie
Uit het verslag van de informateurs is te concluderen dat een vierpartijencoalitie van CDA, Leef, Essentie en VVD in de gemeenteraad van Horst aan de Maas kan rekenen op het meeste draagvlak. Stas en Ronnes adviseren dan ook om – als de partijen het daarmee eens zijn – deze coalitie verder vorm te geven. Samen zijn de vier partijen goed voor 21 van de 27 raadszetels. Waar de informateurs denken dat daarmee een krachtige en stabiele basis ontstaat, denkt de SP, dat zaken die voor veel burgers van Horst aan de Maas van belang zijn, zoals het bouwen van voldoende sociale huurwoningen, wel eens in het gedrang zouden kunnen komen. Maar dat hangt sterk af van in welke mate de beoogde coalitiepartijen de inbreng van onder andere de SP willen honoreren in het coalitieakkoord.
Bestuurscultuur
In haar advies wijzen de informateurs er op dat de ‘bestuurscultuur’ aandacht moet krijgen. In de afgelopen raadsperiode is daarover veelvuldig gediscussieerd. Het college van B&W (bestaande uit CDA, Leef en Essentie) zou te veel haar eigen weg gaan en weinig transparant zijn, waardoor de oppositie zich gefrustreerd voelde. Het voorstel van de SP om tot een raadsbreed akkoord te komen is juist bedoeld om dat te voorkomen. Nu er waarschijnlijk voor een andere weg gekozen wordt, is het nog maar de vraag of er verandering gaat komen in die ‘bestuurscultuur’.
Wat de SP betreft dient er in ieder geval ruime aandacht te zijn voor eventuele belangenverstrengeling van toekomstige wethouder(s), die wellicht banden hebben gehad met bedrijven vóórdat ze wethouder werden en in hun nieuwe functie als wethouder besluiten moeten nemen met betrekking tot diezelfde bedrijven. Dat dient volgens de SP voorkomen te worden. “Anders zitten we zo weer in de oude ‘bestuurscultuur’ waar we juist van af willen”, aldus Paul Geurts.