Het gaat om het bedrijventerrein Greenport, waar de provincie en de gemeenten Venlo, Venray en Horst aan de Maas gezamenlijk aandeelhouder van zijn. Maar naast verkoper van de grond zijn de gemeente en provincie óók verantwoordelijk voor het verlenen van een vergunning. “Dat kan leiden tot lastige dilemma’s en de schijn van belangenverstrengeling”, zegt hoogleraar bestuursrecht Annemarie Drahmann van de Universiteit Utrecht.

Het draait nu concreet om een verzoek van woonwinkelgigant VidaXL. Het bedrijf wil al jaren een woonlocatie voor honderden arbeidsmigranten bouwen, die werken in de gigantische distributiecentra van VidaXL. Ook wil de webwinkel een grote parkeerplaats voor vrachtwagens aanleggen, zodat de chauffeurs daar kunnen overnachten. De gemeente Venlo gaf al in 2022 toestemming voor de bouw van een nieuw distributiecentrum van VidaXL, inclusief een tijdelijk gebouw waar de komende tien jaar arbeidsmigranten kunnen wonen. De SP-afdelingen van Venlo en Horst aan de Maas, de Werkgroep Huisvesting Arbeidsmigranten Horst aan de Maas en vereniging Behoud de Parel  verzetten zich samen met omwonenden hiertegen. “Nederlanders zouden hier ook niet mogen wonen”, aldus Kees Schelle, een omwonende, “Waarom arbeidsmigranten dan wel?”

Nadat de ambtelijke hoorcommissie van de gemeente Venlo de bezwaren van omwonenden, de SP, de Werkgroep Huisvesting Arbeidsmigranten en vereniging Behoud de Parel had afgewezen, stapte Behoud de Parel naar de Rechtbank Limburg. Maar de rechter wees het beroep af, omdat Behoud de Parel volgens de rechtbank op dit punt niet ontvankelijk zou zijn. De vereniging is daartegen in hoger beroep gegaan bij de Raad van State.

Nieuwe plannen van VidaXL
Al tijdens de procedure bij de rechtbank Limburg lanceerde VidaXL – in overleg met de gemeente Venlo – een aangepast plan om de 600 arbeidsmigranten te huisvesten. En tegelijkertijd wil VidaXL een vergunning die niet 10 jaar duurt (zoals bij de vergunning die Behoud de Parel bestrijdt) maar voor 25 jaar! En de gemeente Venlo wil daar nu toestemming voor geven. Het nieuwe plan en de vergunningstermijn van 25 jaar is voorgelegd aan de provincie, met het verzoek de gemeente toestemming te geven de vergunning te verlenen. En de provincie komt zichzelf nu tegen. Limburg is namelijk, net zoals de gemeente Venlo, grootaandeelhouder van Ontwikkelbedrijf Greenport, dat de grond op het bedrijventerrein uitgeeft aan bedrijven zoals VidaXL. En dat is een andere pet met andere belangen.

Ambtenaren van de provincie komen vanwege die dubbele belangen met twee tegengestelde adviezen. Vanuit het aandeelhoudersbelang van Greenport geldt dat “trage vergunningverlening” en “langlopende bezwaar- en beroepsprocedures” de inkomsten van Greenport onder druk zetten, schrijven de ambtenaren. Dat blijkt ook uit de laatste kwartaalcijfers van Greenport: de verkoop van de grond aan VidaXL had ruim 20 miljoen euro moeten opleveren. Nu de verkoop nog steeds niet rond is, is er al voor 16 miljoen aan noodkrediet opgenomen, grotendeels gefinancierd door de provincie. Die leningen kunnen mogelijk niet worden terugbetaald, waarschuwen de ambtenaren. Tenzij de provincie alsnog snel een vergunning verleent voor de huisvestingsplannen van VidaXL. En ook andere bedrijven op Greenport kunnen alleen overleven met de inzet van arbeidsmigranten, waar nauwelijks woonruimte voor is. “Zonder de inzet van deze medewerkers is de continuïteit van een groot aantal bedrijven niet gegarandeerd.”

De regels
Maar van de regels mag het niet, schrijven dezelfde ambtenaren. Het terrein is bestemd voor bedrijven en staat bewoning niet toe. In het bestemmingsplan staat zelfs expliciet beschreven dat “huisvesting van werknemers of seizoenarbeiders” niet is toegestaan. Provinciaal beleid schrijft voor dat nieuwe woningen alleen binnen stedelijke gebieden zijn toegestaan. Bovendien staan op het terrein twee grote windmolens, waar de woonlocatie met 600 arbeidsmigranten zou moeten komen. Zo dicht bij een windmolen mag je helemaal niet wonen volgens provinciale regels.

Bewoners vrezen nog meer zwervende arbeidsmigranten, die van bedrijventerrein naar stadskern trekken voor de boodschappen of andere voorzieningen. Als zij worden ontslagen, leiden steeds meer van hen een zwervend bestaan in de omgeving.

Gedeputeerde Marc van Caldenberg (SP) van de provincie erkent dat het eigen beleid niet toe staat dat mensen wonen op bedrijventerreinen. “Maar arbeidsmigranten wonen nu op straat, in het bos. En we hebben in Venlo een opvang voor dakloze arbeidsmigranten die eigenlijk iedere dag vol zit.”

Daarom neigt de provincie ernaar om toch akkoord te gaan. Onder voorwaarden, zegt Van Caldenberg, hoewel niet bekend is welke voorwaarden dat zijn. Maar de gemeente Venlo heeft tot nu toe niet aan kunnen tonen dat ze naar alternatieve plekken hebben gekeken anders dan het industrieterrein, iets wat wél moet.

Volgens hoogleraar decentrale overheden Geerten Boogaard van de Universiteit Leiden heeft de provincie zich “in een lastige positie gemanoeuvreerd”. “Het risico is dat de afweging niet meer zuiver wordt gemaakt. Dat de bedrijven die zakendoen met het eigen ontwikkelbedrijf, dat die makkelijker op een uitzondering in het omgevingsrecht zouden kunnen rekenen.” Het nodigt bovendien andere bedrijven uit om ook een uitzondering te bedingen. “Het zal nooit bij deze ene zaak blijven, want andere bedrijven zullen dit ook zien. Je zet de deur open.” Volgens Van Caldenberg speelt het financiële belang van de provincie bij de grondverkoop “geen enkele rol” bij de vraag of de vergunning verleend wordt. Maar dat is volgens hoogleraar Boogaard niet waarschijnlijk dat het geen rol heeft gespeeld. “Het is juist de taak van de provincie om die belangen een rol te laten spelen en vervolgens duidelijk te maken dat die belangen niet een ander besluit hebben opgeleverd.”

Het standpunt van het College van Gedeputeerde Staten en de daarbij verstrekte ambtelijke adviezen zijn door vereniging Behoud de Parel doorgestuurd naar de Raad van State met een begeleidend schrijven, waarin ze er op wijst dat de plannen voor de huisvesting van arbeidsmigranten op deze plek vanaf het begin niet toegestaan zijn.

Bekijk hier de uitzending van Nieuwsuur over de plannen van VidaXL. En lees hier het artikel in De Limburger naar aanleiding van de uitzending van Nieuwsuur.