"Duidingsdebat" verwordt tot een felicitatierondje
Donderdagavond 19 maart 2026 stond in de raadszaal van de gemeente Horst aan de Maas een “duidingsdebat” geagendeerd. Een debat waar de verkozen partijen de verkiezingsuitslag konden ‘duiden’ en daaruit conclusies trekken voor het vervolg: de formatie van een nieuw College van B&W. Maar van dat ‘duiden’ kwam nauwelijks iets terecht. De rondgang langs de verschillende fracties werd een “felicitatierondje” Waarin iedereen iedereen feliciteerde, terwijl er feitelijk maar drie partijen waren die echt gewonnen hadden: BvH, VVD en de SP. Een korte terugblik op een ‘debat’, dat maar geen debat wilde worden…
Omdat het CDA getalsmatig de grootste partij is als gevolg van de verkiezingen, kon die partij het voortouw nemen bij het duidingsdebat. Voorman Leon Litjens, lijsttrekker van het CDA, begon met naar wat hij noemde “een korte analyse van de uitslag”. Er is volgens hem méér rechts gestemd door de kiezers en eenderde zou volgens hem nog links zijn. Verder ziet hij de SP, BvH en de VVD als winnaars en concludeert hij dat de huidige coalitie heeft verloren. Pikant detail: CDA maakte daar aanvankelijk nog deel van uit, maar door interne strubbelingen, stapten alle fractieleden uit het CDA en begonnen de eigen fractie “Vur Iedereen”. En bij de verkiezingen sloot een groot deel van hen zich aan bij Essentie. De opmerking van Litjens kan dan ook alleen maar uitgelegd worden als een sneer naar zijn oud-partijgenoten van Vur Iedereen… Vervolgens stelde Litjens dat hij niet teveel naar het verleden wilde kijken. Wat vanuit zijn optiek logisch is, gezien de vele schandalen die de afgelopen jaren gepasseerd zijn en waarin CDA-kopstukken vaker een belangrijke rol speelden.
Naar de toekomst pleit Litjens voor een “breed gemeentebestuur” dat wél recht moet doen aan de verkiezingsuitslag, recht doet aan de verhoudingen tussen rechts en links én recht doet aan de partijen die gewonnen hebben. Verder wijst hij er op, dat alle partijen in de raad in de afgelopen jaren wel problemen hebben gehad in de relatie met een of meerdere andere partijen en dat er dus “rekeningen” liggen. Hij roept de partijen op die rekeningen achter zich te laten en zo een nieuwe start te maken.
Het CDA stelt voor om twee informateurs te benoemen, één van CDA-huize en één van PvdA-huize. De namen van de twee informateurs wilde Litjens nog niet prijsgeven omdat een van hen nog niet definitief heeft toegezegd. Zij moeten na gesprekken met alle partijen vóór 1 april komen met een voorstel voor het vervolg. Maar duidelijk is, dat het CDA toe wil naar een college met enkele partijen.
Leef-voorman Roy Bouten liet weten dat zijn partij graag een andere weg had bewandeld dan het CDA. Bouten: ‘Wat ik niet met de heer Litjens eens ben, en dat wist ie van tevoren al, is dat wij het liefst hadden gezien dat we niet met een informateur hadden gewerkt, maar dat we liever hadden geprobeerd om tot een raadsakkoord te komen. Dat hadden wij in dit Duidingsdebat dan ook liefst met elkaar verkend. Maar ook wij kunnen tellen”. Bouten benadrukte dat het benaderen van een PvdA-politicus met de vraag of hij informateur zou willen worden, niet tot stand is gekomen op initiatief van zijn partij (Leef), maar geheel op het conto van de heer Litjens moet worden gelegd. Desondanks roept hij op tot een zo breed mogelijke samenwerking in een coalitie, waarbij niet alle deelnemende partijen wellicht een wethouder zouden moeten leveren, maar wel het coalitieakkoord mee vormen en ondertekenen. Als uitgangspunt voor een coalitieakkoord pleit Bouten voor drie kernwaarden: ‘natuur’, ‘zorg’ en ‘veilig wonen in groene buurten’.
Essentie, BvH en de VVD sloten zich zonder al te veel bedenkingen aan bij het voorstel van het CDA. Opmerkelijk was wel de opmerking van Essentie-voorman Thijssen over het CDA. Hij gaf aan dat “samenwerking” niet altijd de sterkste kant is geweest van het CDA. “De tijd dat één partij alles bepaalde, die tijd ligt achter ons”, aldus Thijssen. Wat het toekomstige beleid van de gemeente betreft, pleitte Thijssen ervoor door te gaan op de weg van het bestaande beleid. Dat was goed en hoeft dus niet gewijzigd te worden. Het kan hooguit nog wat beter, aldus de leider van Essentie. Imke Emonts van BvH zag nog wel wat puntjes, waarop beleidswijziging nodig zou zijn, maar volgde inhoudelijk de lijn van Essentie. VVD’er Joep Peeters wilde nog benadrukken dat er in Horst aan de Maas gekozen is voor ‘rechts’ en dat dat rechtse geluid ook door moet klinken in het coalitieakkoord.
Sjoerd Cox van Perspectief – die één zetel verloor in deze verkiezingen – sloot zich aan bij het – in zijn woorden – “nobele” voorstel van het CDA voor het aanstellen van twee informateurs, die op zoek gaan naar een nieuwe coalitie.
Sebastian Lutterberg hield het als slotspreker kort. Hij bedankte alle leden van de SP die meegewerkt hebben aan de campagne en de stemmers op de SP. Hij wees er op dat het winnen van één zetel nog bescheiden is, maar hij gaf aan te hopen dat dat een goede basis is om verder te kunnen bouwen. Aansluitend op de inbreng van Bouten geeft Lutterberg aan ook voorstander te zijn van een raadsbreed akkoord en wacht nu verder af wat er naar voren zal komen uit de informatieronde en de resultaten daarvan zullen door de SP kritisch worden bekeken.
Tenslotte werd vanuit de fracties aangegeven dat het verslag van de informateurs nog besproken wordt in de raad, zodat de conclusies die de informateurs trekken, nog bediscussieerd kunnen worden. En verder werd er op gewezen dat ook het voorstel van wie de informateurs worden, nog ter discussie kan staan. Daar kan de SP zich bij aansluiten!
Een dag later, vrijdag 20 maart 2026, werd bekend gemaakt dat Arie Stas (PvdA) en Erik Ronnes (CDA) door het CDA aangesteld zijn als informateurs. Stas is oud-wethouder in Horst aan de Maas en stond deze verkiezingen als nummer 50 op de lijst bij Leef. Ronnes is Tweede Kamerlid geweest namens het CDA.
Opdracht
De opdracht voor de twee informateurs is om in gesprekken met de partijen te kijken naar de speer- en breekpunten. Ook zal het gaan over obstakels uit het verleden en de gewenste coalitie. Op basis van de gesprekken zullen zij een advies formuleren dat aan de raad wordt aangeboden op woensdag 1 april met daarin een advies over de te nemen vervolgstappen.