In de brief aan de partijen schrijft informateur Buma namens D66 en VCDA dat arbeidsmigratie waardevol kan zijn voor onze economie, maar zoals het nu is georganiseerd te veel druk legt op lokale gemeenschappen, uitvoeringsdiensten en arbeidsmigranten zelf. Uitbuiting en misstanden zoals die nu voorkomen zijn volgens de formerende partijen Nederland onwaardig. Daarmee onderschrijven ze het standpunt dat de Werkgroep in haar brief aan de formateur naar voren bracht.

Namens de partijen meldt Buma dat ze af willen weg van laagbetaalde arbeidsmigratie en willen toewerken naar gerichte arbeidsmigratie voor sectoren die maatschappelijk en economisch belangrijk zijn.

Om dat te realiseren doen ze de volgende voorstellen:
– Door de adviezen van de Commissie Roemer en het SER-advies ‘Arbeidsmigratie naar waarde’ uit te voeren weren we malafide uitleners, beschermen we de positie van werknemers en gaan we misstanden zoals onderbetaling en slechte huisvesting tegen.
– Omdat individuele registratie van arbeidsmigranten in de praktijk ingewikkeld blijkt, betrekken we werkgevers nadrukkelijk bij deze taak, zodat toezicht en handhaving vanaf het begin op orde zijn.
– We leggen meer verantwoordelijkheid bij werkgevers om te zorgen voor voldoende huisvesting en we maken een einde aan de afhankelijkheidsrelatie waarbij een arbeidsmigrant op straat komt te staan bij het verliezen van het werk.
• Als stok achter de deur zetten we in sectoren waar misstanden met tijdelijke, laagbetaalde arbeidsmigranten hardnekkig blijven bestaan, uitzendverboden in.
• Met ruimtelijke ordeningsinstrumenten en gemeentelijke bedrijfseffectrapportages zorgen we dat huisvesting, voorzieningen en leefbaarheid op orde zijn voordat extra werknemers worden aangetrokken. Dit moet ook worden vastgelegd in een provinciale RO-verordening.

Op zich betekenen deze punten een vooruitgang ten opzichte van de huidige situatie, maar nog veel zal afhangen van de precieze uitwerking van de voorstellen. Zo wordt gesteld dat het uitvoeren van een van de aanbevelingen van Roemer, het registreren van alle arbeidsmigranten in de basisregistratie van de gemeente,  in de praktijk te ingewikkeld blijkt. De formerende partijen willen de werkgevers nadrukkelijk betrekken bij deze taak, zodat toezicht en handhaving vanaf het begin op orde zijn. Je kunt vragen stellen bij de veronderstelling dat het inschakelen van belanghebbenden als de werkgevers daadwerkelijk verbetering brengt. Dat zal toch echt afhangen van de precieze formulering van de nog op te stellen regelgeving op dit punt.

Het voorstel om met ruimtelijke ordeningsinstrumenten en gemeentelijke bedrijfseffectrapportages te zorgen dat huisvesting, voorzieningen en leefbaarheid op orde zijn voordat extra werknemers worden aangetrokken via een provinciale RO-verordening, biedt mogelijkheden om greep te krijgen op arbeidsmigratie. Maar ook hier geldt: dat zal sterk afhangen van de precieze regelgeving die ontworpen moet worden.

Hoe de formerende partijen – tegen de Europese regels in – de wenselijke terugdringing van de instroom van arbeidsmigranten, blijft vooralsnog onduidelijk. Dus ook op dit punt is de toekomst nog ongewis. Het blijft dus wachten op de verdere stappen in het (in)formatie-proces.

Los van de opmerkingen met betrekking tot arbeidsmigratie staan er in de “positieve agenda” zaken die veel Nederlanders in negatieve zin zullen raken. Jimmy Dijk van de SP zei voorafgaande aan diens bezoek aan informateur Buma dat er in het stuk van Jetten en Bontenbal “meer inhoud staat dan gedacht”. Maar hij vreest dat de plannen betaald gaan worden door te bezuinigen op de zorg en de sociale zekerheid. “Als dat zo is dan gaan de heren de SP tegenover zich vinden”, zegt hij voor hij naar binnen gaat. “Want dat betekent dat gewone mensen de rekening gaan betalen.” Na afloop van zijn gesprek met de informateur zei Dijk dat nog niet duidelijk is of er richting een minderheids- of een meerderheidskabinet wordt bewogen. “Volgens mij worden daarom deze gesprekken ook gevoerd. Er wordt nadrukkelijk gevraagd op welke manier partijen invulling kunnen geven aan een nieuw kabinet.” SP-leider Dijk heeft aangegeven dat hij voor de SP geen rol ziet. De partij heeft drie zetels in de Tweede Kamer en wil die inzetten om “scherp oppositie” te gaan voeren. Dijk zegt daarbij dat als er goede plannen liggen, zijn partij die zal steunen. Hij heeft geadviseerd om een meerderheidskabinet te gaan vormen, want dat is volgens hem beter “voor de stabiliteit” en geeft “minder geruzie”.